آموزش اصولی اجرای ارتینگ در سیستم سینی کابل بر اساس نشریه ۱۱۰

آموزش اصولی اجرای ارتینگ در سیستم سینی کابل بر اساس نشریه ۱۱۰

اجرای صحیح سیستم ارتینگ در تاسیسات الکتریکی، یکی از اقدامات ضروری برای افزایش ایمنی، حفاظت از تجهیزات و کاهش خطر برق گرفتگی است. در پروژه هایی که از سینی کابل فلزی برای عبور و نگهداری کابل های برق استفاده می شود، اتصال زمین و همبندی الکتریکی اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا بروز نقص در عایق کابل ها یا اتصال ناخواسته هادی برق به بدنه فلزی می تواند خطرات جانی و مالی ایجاد کند.

اجرای اصولی ارتینگ باید از مرحله طراحی مسیر سینی کابل تا نصب، اتصال، آزمایش و تحویل نهایی مورد توجه قرار گیرد. در این مقاله، اصول اجرای ارتینگ در سیستم سینی کابل با توجه به الزامات فنی مرتبط با نشریه ۱۱۰، نکات اجرایی و الزامات ایمنی بررسی می شود.

 

بررسی اهمیت ارتینگ در سیستم سینی کابل

سینی کابل فلزی برای نگهداری، هدایت و ساماندهی کابل های برق در مسیرهای مختلف ساختمان و تاسیسات صنعتی به کار می رود. از آنجا که این سینی ها معمولا از فلزات رسانا ساخته می شوند، در صورت آسیب دیدن عایق کابل یا ایجاد اتصال ناخواسته، احتمال برق دار شدن بدنه فلزی آن ها وجود دارد. ارتینگ و همبندی مناسب کمک می کند تا در شرایط بروز خطا، جریان خطا از یک مسیر رسانای پیوسته و با امپدانس مناسب عبور کند و تجهیزات حفاظتی بتوانند در زمان مورد انتظار عمل کنند.

 البته اتصال زمین به تنهایی جایگزین تجهیزات حفاظتی مانند کلیدهای حفاظتی و قطع کننده های مدار نیست و باید در کنار طراحی هماهنگ سیستم حفاظتی اجرا شود.

در طراحی ارتینگ سینی کابل، باید میان دو مفهوم اتصال زمین و همبندی تفاوت قائل شد. اتصال زمین به ایجاد ارتباط الکتریکی مناسب با سامانه زمین گفته می شود، در حالی که همبندی، اتصال رسانای اجزای فلزی به یکدیگر برای کاهش اختلاف پتانسیل میان آن ها است. در سیستم سینی کابل، همبندی بخش های فلزی، اتصالات، ساپورت ها و اجزای مرتبط باید به گونه ای انجام شود که پیوستگی الکتریکی مورد نیاز برقرار بماند. الزامات دقیق این فرایند باید با توجه به نوع تاسیسات، نقشه های مصوب، مشخصات تجهیزات و ویرایش معتبر استانداردها و ضوابط پروژه تعیین شود.

 

الزامات طراحی ارتینگ پیش از نصب سینی کابل

پیش از آغاز عملیات نصب، لازم است مسیر سینی کابل و ساختار سیستم ارتینگ در نقشه های اجرایی مشخص شود. در این مرحله، نوع سینی، جنس بدنه، ضخامت ورق، نوع پوشش سطحی، شرایط محیطی، تعداد کابل ها و نوع مدارهای عبوری باید بررسی شوند. همچنین باید مشخص شود که آیا سینی کابل برای ایفای نقش هادی حفاظتی تجهیزات طراحی و تایید شده است یا صرفا به عنوان سازه نگهدارنده کابل مورد استفاده قرار می گیرد. نمی توان بدون بررسی مشخصات فنی و الزامات استاندارد، همه سینی های فلزی را به عنوان هادی حفاظتی در نظر گرفت.

در طراحی، مسیر اتصال سینی کابل به شبکه همبندی و سامانه زمین باید مشخص باشد و نقاط اتصال قابل دسترس برای بازرسی و نگهداری در نظر گرفته شوند. انتخاب سطح مقطع هادی حفاظتی، نوع اتصالات، شیوه اتصال به بدنه فلزی و هماهنگی آن با تجهیزات حفاظتی باید توسط فرد دارای صلاحیت فنی انجام شود. همچنین لازم است شرایطی مانند رطوبت، خوردگی، ارتعاش، تغییرات دما و احتمال انجام تعمیرات آتی در نظر گرفته شود؛ زیرا این عوامل می توانند بر دوام اتصالات و پیوستگی الکتریکی سیستم اثر بگذارند.

آموزش اصولی اجرای ارتینگ در سیستم سینی کابل بر اساس نشریه ۱۱۰

انتخاب تجهیزات و متعلقات مناسب برای همبندی

کیفیت تجهیزات مورد استفاده در ارتینگ، تاثیر مستقیمی بر عملکرد و دوام سیستم دارد. هادی های حفاظتی، بست های اتصال، پیچ و مهره ها، واشرها، رابط های همبندی و جامپرهای باندینگ باید متناسب با جنس سینی کابل، شرایط محیطی و الزامات طراحی انتخاب شوند. استفاده از اتصالات نامتناسب یا قطعاتی که در برابر خوردگی مقاومت کافی ندارند، ممکن است به افزایش مقاومت محل اتصال و کاهش اطمینان سیستم منجر شود.

در سینی های گالوانیزه، آلومینیومی یا استیل باید سازگاری الکتروشیمیایی مواد اتصال دهنده با فلز پایه بررسی شود. تماس فلزات ناسازگار در محیط مرطوب می تواند خوردگی گالوانیکی ایجاد کند و به مرور زمان کیفیت اتصال را کاهش دهد. در محل هایی که پوشش محافظ سینی آسیب می بیند، باید از روش های مناسب برای جلوگیری از گسترش خوردگی استفاده شود. انتخاب بست و جامپر باید به شکلی باشد که اتصال مکانیکی محکم و پیوستگی الکتریکی قابل اطمینان ایجاد کند. شرکت سازه توان آژند نیز در زمینه تجهیزات و متعلقات سینی کابل فعالیت دارد و انتخاب محصول متناسب با مشخصات فنی پروژه می تواند در اجرای منظم و اصولی مسیر کابل کشی موثر باشد.

 

مراحل اجرای ارتینگ در مسیر سینی کابل

نخستین گام اجرایی، بررسی نقشه ها و تطبیق آن ها با شرایط واقعی محل نصب است. مسیر عبور سینی ها، محل ساپورت ها، نقاط تغییر جهت، انشعاب ها، محل اتصال به تابلوها و تجهیزات و همچنین مسیر عبور هادی حفاظتی باید پیش از نصب مشخص شوند. در این مرحله، مجری باید از استحکام محل نصب پایه ها و مناسب بودن تجهیزات نگهدارنده اطمینان حاصل کند. اجرای سینی کابل روی سقف یا دیوار نیز باید با در نظر گرفتن ظرفیت سازه و بار وارد شده از وزن سینی و کابل ها انجام شود.

پس از نصب ساپورت ها، شاخه های سینی کابل در امتداد مسیر قرار می گیرند و با استفاده از اتصالات مناسب به یکدیگر متصل می شوند. پیچ و مهره ها باید مطابق دستورالعمل سازنده و مشخصات پروژه محکم شوند. محل اتصال باید از نظر وجود آلودگی، زنگ زدگی، رنگ یا پوشش عایق ناخواسته بررسی شود؛ زیرا وجود لایه های نامناسب میان سطوح تماس ممکن است پیوستگی الکتریکی را مختل کند. هرگونه آماده سازی سطح باید با روش تایید شده انجام شود تا ضمن ایجاد اتصال مناسب، حفاظت در برابر خوردگی نیز تا حد امکان حفظ شود.

در ادامه، هادی حفاظتی یا جامپرهای همبندی در نقاط تعیین شده نصب می شوند. اگر طراحی، سینی کابل را به عنوان بخشی از مسیر هادی حفاظتی مجاز دانسته باشد، باید تمام الزامات مربوط به پیوستگی الکتریکی، ظرفیت عبور جریان خطا، نوع اتصالات و مشخصات سازنده رعایت شود. در غیر این صورت، هادی حفاظتی مستقل باید مطابق نقشه های مصوب اجرا شود. در هر دو حالت، اتصال سینی کابل به سامانه همبندی و زمین باید به شکل قابل بازرسی و مطابق الزامات پروژه صورت گیرد.

آموزش اصولی اجرای ارتینگ در سیستم سینی کابل بر اساس نشریه ۱۱۰

همبندی در اتصالات، زانویی ها و انشعاب ها

در مسیرهای طولانی سینی کابل، استفاده از زانویی، سه راهی، چهارراهی، تبدیل و اتصالات انبساطی رایج است. این اجزا ممکن است به دلیل شکل هندسی، نوع اتصال یا حرکت ناشی از انبساط و انقباض، شرایط متفاوتی از نظر پیوستگی الکتریکی داشته باشند. بنابراین لازم است در زمان طراحی، محل هایی که به جامپر همبندی نیاز دارند شناسایی شوند. به ویژه در صفحات اتصال انبساطی، اتصالات قابل تنظیم، بخش های جداشونده و محل هایی که پیوستگی مکانیکی به تنهایی قابل اطمینان نیست، باید تمهیدات لازم برای حفظ اتصال الکتریکی پیش بینی شود.

در محل اتصال سینی کابل به تابلو برق، جعبه تقسیم یا محفظه فلزی نیز باید همبندی مطابق نقشه های مصوب برقرار شود. نباید فرض کرد که صرف اتصال مکانیکی سینی به محفظه، پیوستگی الکتریکی مورد نیاز را تضمین می کند. در صورت لزوم، باید از رابط های مخصوص و هادی های همبندی مناسب استفاده شود. همچنین هنگام اجرای مسیرهای دارای چند شاخه، لازم است پیوستگی الکتریکی هر شاخه و ارتباط آن با شبکه همبندی بررسی شود تا هیچ بخش فلزی به صورت ناخواسته از مسیر حفاظتی جدا نماند.

 

نکات مهم درباره فاصله ساپورت ها و حفاظت مکانیکی

فاصله پایه های نگهدارنده سینی کابل باید با توجه به ظرفیت باربری سینی، وزن کابل ها، نوع اتصالات، دهانه مجاز و مشخصات فنی سازنده تعیین شود. استفاده از یک فاصله ثابت برای همه پروژه ها، بدون بررسی بار و شرایط نصب، روش مناسبی نیست. ساپورت ها باید به اندازه کافی مقاوم باشند تا از افتادگی، پیچش یا جابه جایی سینی جلوگیری کنند. همچنین باید در محل تغییر جهت، انشعاب و نقاطی که بار بیشتری به سینی وارد می شود، پشتیبانی مناسب در نظر گرفته شود.

حفاظت مکانیکی هادی های ارتینگ نیز به اندازه اتصال الکتریکی اهمیت دارد. هادی ها باید در برابر ضربه، کشش، لرزش، لبه های تیز و آسیب های ناشی از تعمیرات محافظت شوند. مسیر هادی نباید به شکلی انتخاب شود که در زمان باز کردن درپوش ها یا تعویض کابل ها به آسانی قطع یا آسیب ببیند. اتصالات نیز باید به نحوی نصب شوند که دسترسی برای بازدید و آزمایش امکان پذیر باشد و در عین حال از تماس تصادفی یا آسیب محیطی در امان بمانند.

 

جداسازی کابل ها و ملاحظات ایمنی

در زمان چیدمان کابل ها در سینی، باید نوع مدار، سطح ولتاژ، حساسیت تجهیزات و الزامات سازگاری الکترومغناطیسی در نظر گرفته شود. کابل های قدرت، فرمان، ابزار دقیق و شبکه ممکن است به جداسازی یا فاصله گذاری مشخص نیاز داشته باشند. استفاده از دیوایدر یا سینی های جداگانه در مواردی که طراحی و ضوابط پروژه ایجاب می کنند، می تواند به کاهش تداخل و ساده تر شدن تعمیرات کمک کند. شیوه جداسازی باید مطابق نقشه های الکتریکی و دستورالعمل تجهیزات انجام شود و نباید بر اساس یک قاعده عمومی و بدون توجه به شرایط پروژه تعیین شود.

در زمان اجرای ارتینگ، رعایت ایمنی کارگاهی ضروری است. پیش از انجام عملیات روی تاسیسات موجود، باید وضعیت برق دار بودن مدارها بررسی و در صورت نیاز، فرایند قطع، ایمن سازی و جلوگیری از وصل مجدد ناخواسته برق انجام شود. استفاده از تجهیزات حفاظت فردی، ابزار مناسب و نیروی آموزش دیده الزامی است. سینی کابل نباید به عنوان نردبان، مسیر عبور افراد یا تکیه گاه تجهیزات و بارهای پیش بینی نشده استفاده شود. همچنین هرگونه تغییر در مسیر یا اتصالات ارتینگ باید با تایید مسئول فنی پروژه انجام شود.

آموزش اصولی اجرای ارتینگ در سیستم سینی کابل بر اساس نشریه ۱۱۰

آزمایش پیوستگی الکتریکی و کنترل کیفیت

پس از تکمیل نصب، لازم است سیستم ارتینگ و همبندی پیش از برق دار شدن مدارها مورد بازرسی و آزمایش قرار گیرد. بازرسی چشمی شامل بررسی استحکام اتصالات، وضعیت جامپرها، آسیب های احتمالی به پوشش محافظ، نحوه عبور هادی ها و تطبیق اجرا با نقشه های مصوب است. سپس پیوستگی الکتریکی بخش های فلزی و اتصالات باید با تجهیزات اندازه گیری مناسب و روش مورد تایید مسئول فنی کنترل شود. انتخاب روش آزمون و حدود پذیرش باید بر اساس استانداردها، مشخصات فنی پروژه و الزامات طراحی صورت گیرد.

آزمایش پیوستگی سینی کابل به تنهایی برای تایید عملکرد کامل سیستم حفاظتی کافی نیست. باید هماهنگی هادی حفاظتی با تجهیزات حفاظتی مدار، کیفیت اتصالات، مسیر جریان خطا و سایر آزمون های مورد نیاز پروژه نیز بررسی شود. نتایج اندازه گیری ها باید ثبت شوند تا در زمان تحویل، بهره برداری و تعمیرات بعدی قابل پیگیری باشند. در صورت مشاهده مقاومت غیرعادی، اتصال ناپایدار یا نقص مکانیکی، ابتدا باید علت مشخص و برطرف شود و سپس آزمایش مربوطه تکرار گردد.

 

خطاهای رایج در اجرای ارتینگ سینی کابل

یکی از خطاهای رایج، اتکا به تماس مکانیکی میان شاخه های سینی بدون بررسی پیوستگی الکتریکی است. همچنین استفاده از جامپرهای نامتناسب، نصب نادرست هادی حفاظتی، بی توجهی به خوردگی و آسیب رساندن به پوشش گالوانیزه می تواند عملکرد بلندمدت سیستم را تحت تاثیر قرار دهد. از دیگر موارد قابل توجه، حذف نقاط اتصال در محل انشعاب ها، صفحات انبساطی یا اتصال به محفظه های فلزی است؛ در حالی که این نقاط باید بر اساس طراحی بررسی شوند.

خطای دیگر، در نظر گرفتن سینی کابل به عنوان هادی حفاظتی در همه شرایط است. این کار فقط زمانی مجاز است که نوع سینی، اتصالات، ظرفیت الکتریکی، پیوستگی و سایر الزامات فنی آن تایید شده باشند. همچنین نباید صرفا با نصب یک هادی ارت در ابتدای مسیر، کل سیستم را ایمن فرض کرد. پیوستگی مسیر، اتصال مناسب تمام اجزای لازم و عملکرد هماهنگ تجهیزات حفاظتی باید به صورت یک مجموعه ارزیابی شوند.

 

نگهداری و بازرسی دوره ای سیستم ارتینگ

عملکرد سیستم ارتینگ پس از راه اندازی نیز باید در دوره بهره برداری مورد توجه قرار گیرد. تغییرات مسیر کابل ها، نصب تجهیزات جدید، تعمیرات سینی، خوردگی اتصالات، لرزش و شرایط محیطی ممکن است به مرور زمان کیفیت اتصال ها را کاهش دهند. به همین دلیل، برنامه بازرسی دوره ای باید متناسب با اهمیت تاسیسات، محیط نصب و الزامات بهره برداری تدوین شود. در این بازرسی ها، وضعیت اتصالات، جامپرها، هادی های حفاظتی، نقاط همبندی و نشانه های خوردگی یا آسیب مکانیکی بررسی می شوند.

هرگاه بخشی از سینی کابل باز، جابه جا یا تعویض شود، باید پیوستگی الکتریکی و وضعیت همبندی آن بخش دوباره کنترل شود. ثبت سوابق تعمیرات، آزمون ها و تغییرات انجام شده نیز به شناسایی سریع نقص ها و برنامه ریزی نگهداری کمک می کند. بهتر است نقشه های چون ساخت پس از هر تغییر مهم به روزرسانی شوند تا موقعیت اتصالات و مسیرهای ارتینگ برای گروه های تعمیر و نگهداری مشخص باشد.

آموزش اصولی اجرای ارتینگ در سیستم سینی کابل بر اساس نشریه ۱۱۰

جمع بندی

اجرای اصولی ارتینگ در سیستم سینی کابل، مجموعه ای از اقدامات طراحی، انتخاب تجهیزات، نصب، همبندی، آزمایش و نگهداری را شامل می شود. رعایت الزامات فنی مرتبط با نشریه ۱۱۰ و سایر استانداردها و مشخصات معتبر پروژه، در کنار توجه به شرایط واقعی محل نصب، به کاهش خطر برق گرفتگی و افزایش قابلیت اطمینان تاسیسات کمک می کند. پیوستگی الکتریکی سینی ها، انتخاب صحیح هادی حفاظتی، همبندی اتصالات و آزمایش پیش از بهره برداری از مهم ترین بخش های این فرایند هستند.

لازم است جزئیات اجرایی و حدود پذیرش آزمون ها بر اساس ویرایش معتبر ضوابط و طراحی تایید شده پروژه تعیین شوند و اجرای کار به افراد متخصص سپرده شود. استفاده از تجهیزات متناسب و متعلقات با کیفیت، از جمله محصولاتی که برای پروژه های سینی کابل از سوی سازه توان آژند عرضه می شوند، می تواند به اجرای منظم تر و نگهداری مناسب تر سیستم کمک کند.

 

سوالات متداول

1.چرا اجرای ارتینگ در سیستم سینی کابل اهمیت دارد؟

ارتینگ و همبندی سینی کابل فلزی برای کاهش خطر برق گرفتگی و ایجاد مسیر مناسب برای جریان خطا اهمیت دارد. در صورت بروز نقص عایقی و برق دار شدن بخش فلزی سینی، اتصال حفاظتی مناسب می تواند به عملکرد تجهیزات حفاظتی و کاهش خطر تماس با بدنه فلزی کمک کند. البته نحوه اجرای ارتینگ باید بر اساس طراحی پروژه، نوع سینی، مشخصات هادی حفاظتی و الزامات فنی تعیین شود و صرفا اتصال یک سیم به سینی برای تایید ایمنی کل سیستم کافی نیست.

 2.آیا تمام قسمت های سینی کابل باید به یکدیگر همبندی شوند؟

پیوستگی الکتریکی مسیر سینی کابل اهمیت زیادی دارد و نقاط اتصال، زانویی ها، سه راهی ها، چهارراهی ها، تبدیل ها و بخش هایی که ممکن است پیوستگی مکانیکی و الکتریکی آنها کافی نباشد، باید مطابق طراحی مورد بررسی قرار گیرند. در محل هایی مانند اتصالات انبساطی یا بخش های جداشونده، ممکن است استفاده از جامپر همبندی ضروری باشد. هدف این است که بخش های فلزی مورد نیاز، مسیر حفاظتی پیوسته و قابل اطمینانی داشته باشند.

 3.آیا خود سینی کابل می تواند به عنوان هادی ارت استفاده شود؟

در همه پروژه ها نمی توان سینی کابل را به صورت خودکار جایگزین هادی حفاظتی کرد. این موضوع به نوع سینی، مشخصات الکتریکی و مکانیکی آن، نحوه اتصال قطعات، ظرفیت تحمل جریان خطا و الزامات طراحی بستگی دارد. اگر سینی برای ایفای این نقش طراحی و تایید شده باشد، باید الزامات مربوط به پیوستگی و ظرفیت آن رعایت شود؛ در غیر این صورت، هادی حفاظتی مستقل باید مطابق نقشه و مشخصات فنی پروژه اجرا شود. بنابراین این تصمیم باید توسط طراح یا مسئول فنی پروژه اتخاذ شود.

 4.بعد از اجرای ارتینگ سینی کابل چه آزمایش هایی باید انجام شود؟

پس از اجرای سیستم، ابتدا باید اتصالات، جامپرهای همبندی، نقاط اتصال هادی حفاظتی و وضعیت مکانیکی سینی ها بازرسی شوند. سپس پیوستگی الکتریکی مسیر و اتصالات ارت باید با تجهیزات اندازه گیری مناسب بررسی و نتایج ثبت شود. در پروژه های مختلف ممکن است آزمون های دیگری نیز بر اساس طراحی و مشخصات فنی مورد نیاز باشد. انجام این کنترل ها پیش از برق دار شدن تاسیسات اهمیت زیادی دارد. در اجرای پروژه های سینی کابل، استفاده از تجهیزات و متعلقات مناسب و اجرای صحیح اتصالات، موضوعی است که مجموعه هایی مانند سازه توان آژند نیز در تامین تجهیزات مرتبط با آن مورد توجه قرار می دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *