فرآیند آبکاری مداوم برای محصولات ورق فولادی

سینی کابل و نردبان کابل فولادی برای نگهداری و هدایت کابل ها در ساختمان ها و تاسیسات صنعتی استفاده می شوند. فولاد بدون پوشش مناسب، در حضور رطوبت و عوامل خورنده می تواند زنگ بزند. به همین دلیل، انتخاب پوشش محافظ یکی از مراحل مهم تعیین مشخصات این تجهیزات است.

پوشش روی یکی از روش های متداول محافظت از فولاد است، اما این پوشش با روش های مختلفی اجرا می شود. آبکاری الکتریکی روی، گالوانیزه گرم پیوسته ورق و گالوانیزه گرم پس از ساخت، فرایندهای یکسانی نیستند و نباید هنگام سفارش محصول با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.

پوشش روی چگونه از فولاد محافظت می کند؟

روی از دو طریق اصلی به حفاظت از فولاد کمک می کند:

• ایجاد مانع: پوشش، تماس مستقیم سطح فولاد با محیط را کاهش می دهد.
• حفاظت فداشونده: در شرایط مناسب، روی در مجاورت فولاد آسیب دیده زودتر خورده می شود و به محافظت از آن کمک می کند.

این حفاظت نامحدود نیست. ضخامت و پیوستگی پوشش، وسعت آسیب و شرایط محیط بر عملکرد آن تاثیر دارند. لبه برش خورده یا خراش عمیق را نباید در همه شرایط کاملا محافظت شده فرض کرد.

روش های پوشش دهی روی برای سینی کابل

۱. ساخت با ورق پیش گالوانیزه

در این روش، ورق فولادی پیش از تبدیل شدن به سینی یا اجزای نردبان کابل، پوشش روی دریافت کرده است. در محصولات متداول، این ورق اغلب با فرایند گالوانیزه گرم پیوسته تولید می شود.

در خط پیوسته، نوار فولادی پس از آماده سازی از حمام روی مذاب عبور می کند و میزان پوشش آن کنترل می شود. سپس ورق برای عملیات برش، سوراخ کاری و شکل دهی به کار می رود.

نکات مهم این روش:

• پوشش روی پیش از ساخت محصول نهایی اعمال شده است.
• لبه های حاصل از برش و سوراخ کاری ممکن است فولاد نمایان داشته باشند.
• جوشکاری یا عملیات ساخت می تواند به پوشش برخی نواحی آسیب بزند.
• نیاز به ترمیم باید بر اساس مشخصات پروژه و دستورالعمل مربوط بررسی شود.

این محصولات می توانند برای بسیاری از محیط های داخلی با خورندگی پایین مناسب باشند؛ با این حال، انتخاب نهایی به مشخصات پوشش و شرایط واقعی نصب وابسته است.

۲. گالوانیزه گرم پس از ساخت

در این روش، سینی کابل یا قطعات نردبان ابتدا ساخته می شوند و سپس، پس از آماده سازی سطح، در حمام روی مذاب قرار می گیرند.

به این ترتیب، سطوح قابل دسترس حمام، از جمله بسیاری از لبه ها و نواحی جوشکاری شده، در فرایند پوشش دهی قرار می گیرند.

نکات مهم این روش عبارت اند از:

• طراحی قطعه باید برای گالوانیزه کردن مناسب باشد.
• تخلیه مواد و خروج هوا در قطعات دارای فضای بسته اهمیت دارد.
• ضخامت، پیوستگی و کیفیت پوشش باید کنترل شوند.
• برش یا جوشکاری پس از گالوانیزه می تواند به ترمیم نیاز داشته باشد.

گالوانیزه گرم پس از ساخت، در بسیاری از پروژه های بیرونی یا مرطوب گزینه قابل بررسی است؛ اما در محیط های بسیار خورنده ممکن است پوشش تکمیلی یا جنس دیگری لازم باشد.

۳. آبکاری الکتریکی روی

در آبکاری الکتریکی، روی با استفاده از جریان برق از محلول الکترولیت روی سطح فولاد رسوب می کند. این روش با غوطه وری در روی مذاب تفاوت دارد.

فرایند معمول شامل آماده سازی سطح، رسوب دهی روی، شست وشو و در صورت نیاز، عملیات تکمیلی مانند غیرفعال سازی یا سیلر است.

آبکاری الکتریکی معمولا امکان ایجاد پوششی نسبتا نازک و کنترل شده را فراهم می کند. کاربرد آن برای محصول نهایی، اتصالات یا سایر اجزا باید با الزامات خوردگی پروژه تطبیق داده شود.

ظاهر براق یا یکنواخت، به تنهایی نشانه دوام بیشتر پوشش نیست.

مقایسه روش های پوشش دهی

عنوان تجاری پوشش برای خرید کافی نیست. روش اجرا، استاندارد مورد توافق و مشخصات قابل اندازه گیری باید در سفارش مشخص شوند.

آیا «گالوانیزه سرد» همان ورق گالوانیزه است؟

اصطلاح «گالوانیزه سرد» در بازار ممکن است برای آبکاری الکتریکی یا پوشش های رنگی غنی از روی به کار رود. این روش ها با یکدیگر و با گالوانیزه گرم پیوسته تفاوت دارند.

برای جلوگیری از ابهام، به جای اتکا به این عنوان، روش دقیق پوشش دهی را از تولیدکننده بخواهید.

فرایند پیوسته آبکاری الکتریکی ورق فولادی

در خطوط الکتروگالوانیزه، نوار فولادی پس از تمیزکاری و آماده سازی از مجموعه ای از سلول های آبکاری عبور می کند. عبور جریان برق باعث رسوب روی روی سطح نوار می شود و پوشش در طول خط شکل می گیرد.

کیفیت و مقدار رسوب به عواملی مانند موارد زیر وابسته است:

• چگالی جریان و مدت قرارگیری در فرایند؛
• سرعت حرکت نوار؛
• ترکیب، دما و وضعیت محلول؛
• آماده سازی سطح؛
• بازده فرایند و کنترل تجهیزات.

افزایش ضخامت هدف، در شرایط مشابه، به بار الکتریکی بیشتری نیاز دارد؛ اما مصرف انرژی فقط تابع ضخامت نیست و ولتاژ، بازده و تجهیزات جانبی نیز بر آن اثر می گذارند.

این توضیح مربوط به آبکاری الکتریکی پیوسته است، نه تولید همه ورق های گالوانیزه.

مزایای واقعی پوشش روی

کاهش خوردگی فولاد

هدف اصلی پوشش روی، کاهش سرعت تخریب فولاد در محیط مناسب است. دوام آن به مشخصات پوشش و شدت خورندگی محیط بستگی دارد و نمی توان بدون این اطلاعات عمر مشخصی اعلام کرد.

کمک به حفظ ظرفیت سازه در طول زمان

پوشش روی، ظرفیت باربری اولیه سینی کابل را به خودی خود افزایش نمی دهد؛ اما با کاهش خوردگی می تواند به حفظ مقطع فولاد و عملکرد آن در طول بهره برداری کمک کند.

ظرفیت باربری باید بر اساس جنس، ضخامت، شکل مقطع، فاصله ساپورت ها و اطلاعات فنی سازنده تعیین شود.

امکان استفاده همراه با رنگ

در برخی پروژه ها، روی سطح گالوانیزه از سیستم رنگ سازگار استفاده می شود. این ترکیب می تواند برای افزایش دوام یا تامین الزامات ظاهری به کار رود.

با این حال، چسبندگی مناسب رنگ به تمیزکاری، آماده سازی سطح و انتخاب آستر و رنگ مناسب وابسته است. هر رنگی را نمی توان مستقیما روی هر سطح گالوانیزه اجرا کرد.

پوشش روی و هم بندی الکتریکی

فلزی بودن پوشش به معنای تضمین پیوستگی الکتریکی کل مسیر نیست. کیفیت اتصالات، وضعیت سطح تماس و اجرای صحیح هم بندی اهمیت دارند.

در سینی کابل و نردبان کابل فلزی، الزامات اتصال حفاظتی باید مطابق مقررات و طراحی پروژه اجرا شوند. نباید صرفا به دلیل وجود پوشش روی، مجموعه را جایگزین هادی حفاظتی در نظر گرفت.

پوشش های آلیاژی و عملیات تکمیلی

علاوه بر روی خالص، پوشش های آلیاژی مانند روی ـ نیکل و روی ـ آهن نیز در کاربردهای صنعتی استفاده می شوند. ترکیب و عملکرد این پوشش ها به فرایند و مشخصات محصول وابسته است.

وجود این فناوری ها به معنای رایج بودن یا ضرورت استفاده از آن ها برای همه سینی های کابل نیست. چنین پوشش هایی زمانی باید در مشخصات خرید مطرح شوند که نیاز فنی پروژه و مستندات تامین کننده آن را توجیه کنند.

پوشش تبدیلی و غیرفعال سازی

پس از برخی فرایندهای آبکاری روی، عملیات تکمیلی برای بهبود مقاومت سطح انجام می شود. این عملیات را نباید با لایه اصلی روی یکسان دانست.

همه پوشش های تبدیلی ترکیب شیمیایی یکسانی ندارند. هنگام انتخاب باید نوع مواد، محدودیت های زیست محیطی و الزامات پروژه بررسی شوند؛ به ویژه اگر ترکیبات کروم شش ظرفیتی مطرح باشند.

انتخاب پوشش مناسب برای محیط نصب

محیط داخلی خشک

ورق پیش گالوانیزه می تواند یکی از گزینه ها باشد، مشروط به تناسب مشخصات پوشش با شرایط پروژه. احتمال میعان، شست وشو یا حضور بخارات خورنده نیز باید بررسی شود.

محیط بیرونی یا مرطوب

گالوانیزه گرم پس از ساخت می تواند گزینه مناسبی برای بررسی باشد. جزئیات نصب، تخلیه آب و سازگاری پوشش پیچ ها، اتصالات و ساپورت ها نیز اهمیت دارند.

محیط ساحلی یا شیمیایی

نباید فرض کرد پوشش روی در برابر همه نمک ها، اسیدها و مواد شیمیایی مقاوم است. بسته به شرایط، ممکن است سیستم پوشش ترکیبی، فولاد زنگ نزن با گرید مناسب یا مواد غیر فلزی بررسی شوند.

انتخاب در این محیط ها باید بر اساس نوع آلاینده، شدت تماس و اطلاعات فنی معتبر انجام شود.

چک لیست خرید سینی کابل گالوانیزه

پیش از سفارش، موارد زیر را مشخص کنید:

• روش دقیق پوشش دهی؛
• استاندارد و معیار پذیرش پوشش؛
• ضخامت یا جرم پوشش و روش گزارش آن؛
• وضعیت لبه های برش، سوراخ ها و نواحی جوش؛
• روش مجاز ترمیم آسیب ها؛
• پوشش متعلقات، پیچ ها و ساپورت ها؛
• شرایط محیط نصب؛
• مدارک کنترل کیفیت و الزامات بازرسی.

جرم پوشش ورق و ضخامت پوشش محصول نهایی را بدون توجه به واحد و مبنای اندازه گیری مقایسه نکنید. برای مثال، باید روشن باشد که جرم اعلام شده مربوط به یک سطح است یا مجموع دو سطح ورق.

جمع بندی

پوشش روی یکی از روش های موثر محافظت از سینی کابل و نردبان کابل فولادی است، اما عملکرد آن به روش اجرا، کیفیت پوشش و محیط نصب بستگی دارد.

برای انتخاب درست، باید تفاوت ورق پیش گالوانیزه، گالوانیزه گرم پس از ساخت و آبکاری الکتریکی مشخص باشد. عبارت کلی «گالوانیزه» یا ظاهر محصول، جای مشخصات فنی و کنترل کیفیت را نمی گیرد.