سینی کابل برای پشتیبانی و هدایت انواع مشخصی از کابل های قدرت، کنترل، ابزار دقیق، شبکه و فیبر نوری استفاده می شود. با این حال، قرار گرفتن یک کابل داخل سینی به معنای مجاز بودن این روش نصب نیست.
کابل مناسب سینی کابل باید از نظر مشخصات ساخت، شرایط محیطی و الزامات نصب با پروژه سازگار باشد. پیش از انتخاب، طراح باید اطلاعات فنی کابل را با سازنده یا تامین کننده کنترل کند و مقررات محل پروژه را در نظر بگیرد.
معیارهای انتخاب کابل مناسب سینی کابل
برای انتخاب کابل، موارد زیر باید بررسی شوند:
- مجاز بودن نصب روی سینی یا نردبان کابل؛
- ولتاژ نامی و ظرفیت جریان متناسب با مدار؛
- مقاومت در برابر رطوبت، نور خورشید و مواد شیمیایی؛
- محدوده دمای کارکرد و نصب؛
- الزامات گسترش شعله، دود و سایر مشخصات حریق؛
- حداقل شعاع خمش و حداکثر کشش مجاز؛
- نیاز به پشتیبانی و حفاظت مکانیکی؛
- الزامات جداسازی از کابل های دیگر.
کدهایی مانند TC، PLTC و ITC به طبقه بندی های مشخص، عمدتا در چارچوب استانداردهای آمریکای شمالی، مربوط هستند. این کدها جایگزین مقررات و مشخصات فنی پروژه در ایران یا سایر کشورها نیستند.
۱. کابل TC؛ کابل قدرت و کنترل قابل نصب در سینی
TC مخفف Tray Cable است. این کابل ها معمولا مجموعه ای از چند هادی عایق شده با روکش مشترک هستند و در کاربردهای قدرت و کنترل استفاده می شوند.
محصولات TC با ولتاژ نامی ۶۰۰ ولت رایج هستند، اما نباید این مقدار را مشخصه ثابت همه محصولات دانست. ولتاژ مجاز هر کابل باید از علامت روی کابل و برگه مشخصات آن استخراج شود.
آیا کابل TC را می توان خارج از سینی نصب کرد؟
این موضوع به نوع کابل و شرایط نصب بستگی دارد. برخی محصولات دارای علامت TC-ER هستند که به قابلیت استفاده در مسیر نمایان، تحت شرایط مشخص، اشاره دارد.
وجود این علامت نیز مجوز نصب آزاد در هر موقعیتی نیست. حفاظت در برابر آسیب، پشتیبانی کابل، محل استفاده و الزامات مقرراتی باید بررسی شوند.
بنابراین، قاعده «تا ۱۵ متر خارج از سینی مجاز است» نباید بدون ذکر مرجع، ویرایش مقررات و شرایط دقیق در مقاله درج شود.
همچنین قابلیت نصب در لوله یا سایر سیستم های هدایت کابل باید برای همان محصول تایید شود؛ هیچ کابل TC را نباید به صورت عمومی مناسب همه روش های نصب معرفی کرد.
۲. کابل PLTC؛ برای مدارهای با توان محدود
PLTC مخفف Power-Limited Tray Cable است. این گروه برای کاربردهای مشخص مدارهای با توان محدود، از جمله برخی مدارهای کنترل و سیگنال، استفاده می شود.
محصولات این گروه می توانند ساختارهای مختلفی مانند چند رشته یا زوج تابیده داشته باشند و بسته به کاربرد، شیلددار یا بدون شیلد باشند.
ولتاژ نامی کابل با شرایط مدار تفاوت دارد
در بسیاری از محصولات PLTC، ولتاژ نامی ۳۰۰ ولت دیده می شود. این عدد به معنای مجاز بودن استفاده از کابل در هر مدار ۳۰۰ ولتی نیست.
نوع منبع تغذیه، محدودیت توان و طبقه بندی مدار نیز باید با الزامات مربوط سازگار باشند. انتخاب فقط بر اساس ولتاژ درج شده روی کابل کافی نیست.
اگر اندازه هادی با AWG اعلام شده باشد، باید به جهت این مقیاس توجه کرد: عدد بزرگ تر AWG، هادی کوچک تری را نشان می دهد.
۳. کابل ITC؛ برای ابزار دقیق و کنترل
ITC مخفف Instrumentation Tray Cable است و در کاربردهای ابزار دقیق و کنترل با شرایط مشخص استفاده می شود.
اگرچه بعضی محصولات ممکن است نشان گذاری مشترک PLTC/ITC داشته باشند، این دو عنوان یکسان نیستند. نباید ITC را جایگزینی معرفی کرد که صرفا «قوانین کمتری» دارد.
برای انتخاب این کابل باید موارد زیر بررسی شوند:
- مشخصات و محدودیت های مدار؛
- نوع محیط و محل نصب؛
- ولتاژ نامی محصول؛
- نیاز به شیلد و روش اتصال آن؛
- مجاز بودن روش نصب؛
- الزامات جداسازی و حفاظت مکانیکی.
وجود نشان گذاری مشترک نیز فقط در محدوده شرایط تایید شده محصول کاربرد دارد.
۴. کابل های شبکه و ارتباطات
کابل های مسی شبکه و سایر کابل های ارتباطی نیز، در صورت سازگاری با الزامات پروژه، می توانند روی سینی مناسب نصب شوند.
در انتخاب و نصب آن ها باید به موارد زیر توجه شود:
- جلوگیری از فشار بست ها و تغییر شکل کابل؛
- رعایت شعاع خمش؛
- انتخاب پشتیبانی مناسب؛
- جداسازی لازم از مدارهای قدرت؛
- مشخصات حریق متناسب با محل عبور؛
- مدیریت تراکم و گرما، به ویژه در دسته های کابل دارای تغذیه PoE.
عنوان هایی مانند Cat6 یا Cat6A به تنهایی مناسب بودن کابل برای فضای باز، محیط مرطوب یا همه مسیرهای ساختمانی را ثابت نمی کنند.
۵. کابل فیبر نوری
کابل فیبر نوری را می توان در مسیر سینی کابل نصب کرد، مشروط بر اینکه مشخصات کابل، ساختار سینی و شرایط محیطی با یکدیگر سازگار باشند.
هر کابل فیبر نوری برای هر نوع سینی مناسب نیست. بعضی کابل ها به پشتیبانی پیوسته تر یا مسیر اختصاصی مدیریت فیبر نیاز دارند.
نکات مهم نصب فیبر نوری
- حداقل شعاع خمش اعلام شده توسط سازنده رعایت شود.
- کابل با لبه تیز یا سطح آسیب زا تماس نداشته باشد.
- بست ها فشار موضعی ایجاد نکنند.
- در خروجی سینی و ورودی رک، راهنما و پشتیبانی مناسب وجود داشته باشد.
- در مسیر عمودی، وزن کابل به کانکتورها منتقل نشود.
- مقاومت در برابر رطوبت و نور خورشید برای محل نصب تایید شود.
شعاع خمش مجاز هنگام کشش و پس از نصب ممکن است متفاوت باشد.
همچنین بعضی کابل های فیبر نوری دارای زره یا عضو فلزی هستند. بنابراین، نباید همه آن ها را کاملا غیرهادی فرض کرد؛ الزامات مربوط به اجزای فلزی باید بررسی شوند.
۶. سایر کابل های قدرت، کنترل و زره دار
امکان نصب بعضی کابل های قدرت، کنترل و زره دار، از جمله برخی محصولات دارای طبقه بندی MC، در سینی وجود دارد. این امکان به مقررات، نشان گذاری و مشخصات همان کابل وابسته است.
زره دار بودن به تنهایی مجوز استفاده در هر محیط یا هر مسیر نیست. برای کابل های تک رشته قدرت نیز باید الزامات چیدمان، مهار در برابر نیروهای اتصال کوتاه و سازگاری بست ها و قطعات فلزی بررسی شوند.
آیا کابل قدرت و سیگنال می توانند در یک سینی باشند؟
پاسخ، به نوع مدار، مشخصات کابل ها و مقررات پروژه بستگی دارد.
جداسازی معمولا با دو هدف بررسی می شود:
- ایمنی الکتریکی و رعایت مقررات مدارها؛
- کاهش اثر تداخل الکترومغناطیسی بر سیگنال.
استفاده از جداکننده ممکن است بخشی از راه حل باشد، اما همیشه کافی نیست. در بعضی شرایط، مسیر مستقل یا فاصله مشخص لازم است.
از طرف دیگر، سینی فلزی مشبک یا جداکننده معمولی، شیلد الکترومغناطیسی تضمین شده نیست. عملکرد نهایی به طراحی مسیر، کابل، اتصالات و هم بندی وابسته است.
انتخاب کابل برای فضای باز و محیط خطرناک
فضای باز
برای کابل در معرض خورشید، مقاومت مناسب در برابر تابش باید تایید شود. مقاومت UV به تنهایی به معنای مناسب بودن برای رطوبت، غوطه وری، دفن مستقیم یا تماس با مواد شیمیایی نیست.
وجود درپوش سینی نیز لزوما کابل نامناسب را برای فضای باز قابل استفاده نمی کند.
مناطق دارای خطر انفجار
در محیط های دارای گاز، بخار یا گرد و غبار قابل اشتعال، باید طبقه بندی منطقه و روش سیم کشی مجاز بررسی شود.
نمی توان همه کابل های معمولی را به طور مطلق مجاز یا غیرمجاز دانست. انتخاب کابل، گلند، اتصالات و حفاظت مسیر باید مطابق الزامات همان منطقه انجام شود.
چک لیست پیش از کابل گذاری
پیش از اجرا، این موارد را کنترل کنید:
- تایید مناسب بودن کابل برای روش نصب؛
- تطابق کابل با محیط و مدار؛
- ظرفیت باربری سینی و ساپورت ها؛
- فضای کافی و چیدمان مجاز کابل ها؛
- شرایط حرارتی و ضرایب کاهش ظرفیت جریان؛
- شعاع خمش در زانوها و خروجی ها؛
- مهار مناسب، به ویژه در مسیر عمودی؛
- جداسازی مدارها و الزامات هم بندی.
جمع بندی
کابل های قدرت، کنترل، ابزار دقیق، شبکه و فیبر نوری می توانند در شرایط مشخص روی سینی کابل نصب شوند. با این حال، نام کابل یا ولتاژ درج شده روی آن به تنهایی برای تصمیم گیری کافی نیست.
انتخاب صحیح باید بر اساس مشخصات سازنده، مقررات پروژه، شرایط محیطی و طراحی مسیر انجام شود.